← กลับหน้าแรก · บทความทั้งหมด

งาน EHS ในโรงงานไทย: ประตูสู่สายงาน ESG ที่หลายคนมองข้าม

อัปเดตพฤศจิกายน 2569 · อ่านประมาณ 8 นาที

ในบทความนี้

ทำไมงาน EHS ถึงเป็นประตูสู่สายงาน ESG

คนที่อยากทำงานด้านความยั่งยืนจำนวนมากมองข้ามโรงงานไป เพราะคิดว่าสาย ESG คือการนั่งทำรายงานในออฟฟิศหรือทำงานในทีมการเงินสีเขียว แต่ในความเป็นจริง ปริมาณงาน ESG ที่มากที่สุดในประเทศไทยเกิดในโรงงาน — เพราะข้อมูลคาร์บอน ข้อมูลของเสีย ข้อมูลน้ำ และข้อมูลความปลอดภัยทั้งหมดถูกเก็บที่หน้างาน ไม่ใช่ที่สำนักงานใหญ่

งาน EHS (Environment, Health and Safety) คือตำแหน่งที่ดูแลเรื่องสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และความปลอดภัยของพนักงานในโรงงานอยู่แล้ว คนที่ทำ EHS จึงมีข้อมูลที่ทีม ESG ต้องการครบที่สุด และเป็นเส้นทางที่ทำให้เปลี่ยนจากสายความปลอดภัยมาเป็นสายความยั่งยืนได้เร็วที่สุด โดยไม่ต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่

ตัวเลขที่ควรรู้: ชุดข้อมูลโรงงานจำพวกที่ 3 ของกรมโรงงานอุตสาหกรรม (ข้อมูลอัปเดตล่าสุด 1 พฤศจิกายน 2569) มีรายการโรงงานทั้งสิ้น 67,912 แห่ง รวมคนงานราว 3.69 ล้านคน — ในจำนวนนี้มี 6,791 แห่ง ที่มีคนงานตั้งแต่ 100 คนขึ้นไป และจ้างคนงานรวมกันราว 2.40 ล้านคน
ที่มา: ชุดข้อมูลโรงงานจำพวกที่ 3 กรมโรงงานอุตสาหกรรม (สัญญาอนุญาต Open Data Common)
กระจุกตัวอยู่ไม่กี่จังหวัด: สมุทรสาคร 6,572 แห่ง · สมุทรปราการ 6,486 แห่ง · กรุงเทพมหานคร 4,841 แห่ง · ชลบุรี 4,213 แห่ง · นครปฐม 3,329 แห่ง — คนที่หางาน EHS จึงมีตัวเลือกมากที่สุดในเขตอุตสาหกรรมเหล่านี้ และมักได้งานเร็วเพราะเดินทางไปสัมภาษณ์หน้างานได้จริง

ความหมายของตัวเลขนี้คือ ตำแหน่ง EHS ไม่ใช่ตำแหน่งเฉพาะบริษัทยักษ์ใหญ่ แต่คือตำแหน่งที่โรงงานขนาดกลางจำนวนหลักพันแห่งต้องมี และเมื่อรวมกับงานคาร์บอนที่เริ่มถูกขอจากลูกค้าต่างประเทศ งานสายนี้จึงไม่ได้หายไปตามเศรษฐกิจ แต่เปลี่ยนรูปแบบจาก "งานตรวจความปลอดภัย" เป็น "งานข้อมูลสิ่งแวดล้อมที่ตรวจสอบได้"

กติกาในประเทศที่ทำให้ตำแหน่งนี้มีจริง

ต่างจากงาน ESG หลายสาขาที่มีตำแหน่งเพราะบริษัท "อยากมี" งาน EHS มีตำแหน่งเพราะกฎหมายกำหนดให้นายจ้างต้องมีคนดูแลเรื่องนี้ พ.ร.บ. ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 วางหน้าที่ให้นายจ้างจัดให้มีเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน (จป.) ตามระดับที่กฎหมายกำหนด และกำหนดให้สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปต้องมีคณะกรรมการความปลอดภัยในการทำงาน ซึ่งต้องมีการประชุมและบันทึกผลอย่างเป็นระบบ

เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน (จป.) แบ่งเป็นระดับ: ระดับหัวหน้างาน ระดับทั่วไป ระดับเทคนิค และระดับวิชาชีพ โดยการกำหนดว่าสถานประกอบกิจการใดต้องมีระดับใด ขึ้นอยู่กับจำนวนลูกจ้างและลักษณะงานที่มีความเสี่ยง เช่น งานเกี่ยวกับเครื่องจักร สารเคมี หรืองานในที่อับอากาศ
อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ พ.ร.บ. ความปลอดภัยฯ 2554 และประกาศ/กฎกระทรวงที่เกี่ยวข้องของกระทรวงแรงงาน

จุดนี้เองที่ทำให้คนทำงานสายนี้มีข้อได้เปรียบด้านความมั่นคงของงาน โรงงานที่ปิดตัวจะหยุดจ้างคนผลิตก่อน แต่ตำแหน่ง จป. ยังต้องมีตราบใดที่ยังเดินเครื่อง เพราะการไม่มี จป. ตามที่กฎหมายกำหนดเป็นความผิดของนายจ้างโดยตรง

ใบรับรองที่ผูกกับงานประจำวัน

การมีใบรับรองเหล่านี้ไม่ได้ทำให้เงินเดือนเพิ่มขึ้นทันทีเหมือนใบประกอบวิชาชีพ แต่ทำให้ชื่อของเราเข้าอยู่ในรายการที่ฝ่ายบุคคลคัดกรองก่อน ในประกาศงานจำนวนมากระบุชื่อมาตรฐาน ISO ไว้ตรง ๆ ว่าเป็นคุณสมบัติที่ต้องมีหรือมีจะพิจารณาเป็นพิเศษ

แรงกดดันจากต่างประเทศ: CBAM และ EUDR

งาน EHS ในโรงงานไทยช่วงสองปีที่ผ่านมาเปลี่ยนไปเพราะกฎหมายของสหภาพยุโรปโดยตรง ลูกค้ายุโรปเริ่มถามหาข้อมูลการปล่อยคาร์บอนของสินค้าที่สั่งผลิต และต้องการหลักฐานว่าวัตถุดิบไม่ได้มาจากพื้นที่ที่ถูกตัดไม้ทำลายป่า ข้อมูลเหล่านี้ไม่มีใครเก็บแทนได้ถ้าไม่ใช่คนในโรงงาน

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism): ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 กลไกนี้เข้าสู่ระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปมีหน้าที่ต้องขออนุญาตนำเข้า รายงานข้อมูล และซื้อพร้อมส่งคืนใบรับรอง CBAM ตามปริมาณคาร์บอนที่ฝังอยู่ในสินค้า — สินค้ากลุ่มเหล็ก อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฟฟ้า และไฮโดรเจน
ที่มา: คณะกรรมาธิการยุโรป (DG Taxation and Customs Union)
EUDR (EU Deforestation Regulation): กำหนดให้ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดใหญ่ปฏิบัติตามตั้งแต่ 30 ธันวาคม 2569 และวิสาหกิจขนาดเล็กถึง 30 มิถุนายน 2570 — สินค้าเป้าหมาย ได้แก่ ยางพารา ไม่ยืนต้นที่เกี่ยวข้อง น้ำมันปาล์ม ไม้ โกโก้ กาแฟ ถั่วเหลือง โค เนื้อโค กระดาษ และผลิตภัณฑ์แปรรูปจากของเหล่านี้
ที่มา: Regulation (EU) 2025/2650 (กำหนดวันเริ่มใช้ฉบับล่าสุด) และหน้าคำอธิบาย EUDR ของคณะกรรมาธิการยุโรป

ผลต่อคนทำงานคือเกิดคำขอชนิดใหม่จากลูกค้า เช่น ขอค่าการปล่อยคาร์บอนต่อหน่วยสินค้า (product carbon footprint) ขอพิกัดแปลงปลูกของวัตถุดิบ ขอหลักฐานการจัดการของเสีย และขอให้มีคนรับผิดชอบตอบแบบสอบถามลูกค้าเรื่องความยั่งยืนภายใน 2-3 วันทำการ งานที่มาจากคำขอเหล่านี้ไม่ใช่งานของฝ่ายขาย แต่ตกลงมาที่ทีม EHS และทีมวิศวกรรมโรงงาน

อ่านรายละเอียดกติกาของแต่ละฉบับได้ในบทความ CBAM กับผู้ส่งออกไทย และ EUDR กับผู้ส่งออกไทย

8 ตำแหน่งในโรงงานที่เปิดรับบ่อย

ข้อสังเกตจากประกาศงานคือ ตำแหน่งฝั่ง EHS ระบุ "ประจำโรงงาน" ชัดเจนและมักมีค่าตำแหน่งหรือค่าเดินทางเพิ่ม ขณะที่ตำแหน่งฝั่ง ESG ส่วนกลางเป็นงานไฮบริดในกรุงเทพฯ คนที่เริ่มจากโรงงานจึงได้ประสบการณ์หน้างานที่ทีมส่วนกลางไม่มี และเป็นเหตุผลที่ทีม ESG ของบริษัทใหญ่ชอบดึงคนจากโรงงานเข้ามาทำงาน

ทักษะและใบรับรองที่ทำให้ได้งาน

คนที่ยังไม่มีใบรับรองสามารถเริ่มจากคอร์สของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น หลักสูตร จป. ระดับต่าง ๆ การอบรมคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของ อบก. และหลักสูตร ISO 14064-1 ก่อน แล้วค่อยเก็บหลักฐานการใช้งานจริงในเรซูเม่ ซึ่งสำคัญกว่าจำนวนใบรับรอง

ระดับงานและช่วงค่าตอบแทน

ช่วงค่าตอบแทนด้านล่างอ้างอิงจากประกาศงานและข้อมูลค่าตอบแทนที่เห็นในตลาดไทย ไม่ใช่ผลสำรวจค่าจ้างอย่างเป็นทางการ จึงควรใช้เป็นกรอบคร่าว ๆ และบวกลบตามขนาดโรงงานและจังหวัด

สิ่งที่ทำให้ช่วงบนกับช่วงล่างต่างกันมากไม่ใช่จำนวนปีประสบการณ์อย่างเดียว แต่คือ "ทำอะไรที่วัดผลได้" — คนที่ลดของเสีย ลดการใช้พลังงาน หรือทำรายงานคาร์บอนให้ผ่านการทวนสอบได้ จะต่อรองค่าตอบแทนได้ดีกว่าคนที่ทำงานเอกสารอย่างเดียว

เริ่มจากศูนย์หรือเปลี่ยนสายทำอย่างไร

  1. เลือกประตูแรกให้ตรงกับพื้นหลังของตัวเอง: จบวิทยาศาสตร์ สาธารณสุข เทคโนโลยีอาหาร หรือเคมี เริ่มจาก Environmental Officer ได้เลย ส่วนวิศวกรเครื่องกล/ไฟฟ้า/อุตสาหการมักเข้าทาง Energy หรือ Safety Engineer ได้เร็ว
  2. สอบใบ จป. ให้ครบระดับที่กฎหมายกำหนดกับงานที่ต้องการ เพราะประกาศงานส่วนใหญ่ระบุระดับที่ต้องถือไว้ชัดเจน
  3. หาประสบการณ์ที่วัดผลได้หนึ่งเรื่อง: เช่น ทำโครงงานคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ให้โรงงานตัวอย่าง หรือจัดทำคู่มือความปลอดภัยให้โรงงานของคนรู้จัก แล้วเขียนเป็นตัวอย่างงานในเรซูเม่
  4. อ่านประกาศงานจริง 20-30 ตำแหน่ง แล้วจดคำที่ซ้ำมากที่สุด จะเห็นเองว่าตลาดต้องการมาตรฐานใดและซอฟต์แวร์ใด
  5. ย้ายเข้าใกล้โรงงาน: งานประจำโรงงานไม่ได้มีตัวเลือกการเดินทางมากเท่างานออฟฟิศ การเลือกพื้นที่จึงเป็นส่วนหนึ่งของการตัดสินใจสมัคร

สำหรับคนที่อยู่สาย EHS แล้วและอยากไปสาย ESG ตัวต่อยอดที่ชัดที่สุดคือคาร์บอน เพราะข้อมูลการใช้พลังงานและวัตถุดิบอยู่ในมืออยู่แล้ว การเรียนรู้ GHG Protocol และแนวทางของ อบก. จึงเป็นการต่อยอดจากงานปัจจุบัน ไม่ใช่การเริ่มใหม่

คำถามที่พบบ่อย

EHS กับ ESG ต่างกันอย่างไร

EHS คือชุดงานที่ดูแลสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และความปลอดภัยของคนในสถานประกอบการ ซึ่งมีกฎหมายบังคับอยู่แล้ว ส่วน ESG คือกรอบการรายงานและบริหารความเสี่ยงที่กว้างกว่า ครอบคลุมการกำกับดูแลกิจการ ห่วงโซ่อุปทาน และการเงิน งาน EHS จึงเป็นส่วนหนึ่งของตัว E และ S ใน ESG และเป็นจุดที่ข้อมูลจริงเกิดขึ้น

ไม่จบวิศวกรทำงาน EHS ได้ไหม

ได้ หลายตำแหน่งเปิดรับผู้จบวิทยาศาสตร์ สาธารณสุขศาสตร์ อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อมศึกษา แต่ตำแหน่งที่ต้องรับผิดชอบเครื่องจักรหรือระบบไฟฟ้ามักกำหนดวุฒิวิศวกรรมไว้ชัดเจน จึงควรอ่านคุณสมบัติก่อนสมัคร

ต้องทำงานเป็นกะหรือไม่

หลายโรงงานผลิตตลอด 24 ชั่วโมง จึงมีตำแหน่ง EHS ที่ต้องเข้ากะหรือมีเวรรับแจ้งเหตุ แต่ตำแหน่งระดับหัวหน้างานขึ้นไปมักเป็นเวลาทำการปกติและมีหน้าที่เข้าเวรเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

มุมมองข้างหน้า

ทิศทางที่ชัดเจนคือข้อมูลจากโรงงานจะมีมูลค่าสูงขึ้นเรื่อย ๆ เพราะทั้งลูกค้ายุโรป นักลงทุน และกฎหมายในประเทศต้องการข้อมูลที่ตรวจสอบได้ ไม่ใช่คำประกาศ งาน EHS คือตำแหน่งที่อยู่ใกล้ข้อมูลนั้นที่สุดและมีกฎหมายรองรับอยู่แล้ว

สำหรับคนที่กำลังเลือกเส้นทางอาชีพ สายนี้มีข้อดีที่หางานอื่นให้ยาก คือมีตำแหน่งจริงจำนวนมากกระจายอยู่ทั่วประเทศ ไม่ผูกกับบริษัทใดบริษัทหนึ่ง และต่อยอดได้ทั้งไปทาง ESG ส่วนกลาง งานตรวจประเมิน และงานที่ปรึกษา

English summary: Environmental, Health and Safety (EHS) roles are the most under-rated entry point into Thailand's ESG job market, because factory-level data — energy, waste, water, emissions — is collected by EHS teams, not by head-office sustainability departments. The market is large: the Department of Industrial Works' class-3 factory dataset (updated 1 November 2026) lists 67,912 licensed factories employing about 3.69 million workers, and 6,791 of them have 100+ workers, concentrated in Samut Sakhon, Samut Prakan, Bangkok, Chonburi and Nakhon Pathom. The work is legally anchored — the Occupational Safety, Health and Environment Act B.E. 2554 (2011) requires qualified safety officers and a workplace safety committee in establishments with 50+ employees — and demand is rising because of EU rules: CBAM entered its definitive regime on 1 January 2026, and EUDR applies from 30 December 2026 for medium and large operators and 30 June 2027 for micro and small enterprises. Typical paths run from safety officer / EHS officer to energy-carbon specialist, supplier ESG auditor and EHS manager, with salary bands of roughly 25-45k (officer), 45-70k (senior), 50-80k (carbon specialist) and 70-120k THB/month (manager). Useful credentials: ISO 14001, ISO 45001, ISO 50001, ISO 14064-1, GHG Protocol, and TGO carbon footprint training.

แหล่งอ้างอิง

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ เส้นทางอาชีพ ESG ในไทย และ ทักษะที่บริษัทต้องการ หรือดูตำแหน่งงาน EHS และ ESG ที่เปิดรับอยู่ได้ที่ หน้าแรกของเว็บไซต์