เส้นทางอาชีพ ESG ในไทย: เริ่มจากตรงไหน และเติบโตอย่างไรใน 5 ปี
อัปเดตกันยายน 2569 · อ่านประมาณ 8 นาที
ประตูทางเข้าหลักของคนไทย
คนที่อยากทำงานด้านความยั่งยืนไม่จำเป็นต้องรอให้มีตำแหน่งชื่อ ESG เปิดรับ ในทางปฏิบัติมีประตูทางเข้าอยู่หลายบาน และแต่ละบานใช้เวลาเตรียมตัวไม่เท่ากัน สิ่งสำคัญคือเลือกบานที่ตรงกับพื้นเดิมของตนเอง ไม่ใช่บานที่ดูยิ่งใหญ่ที่สุด
- ตำแหน่งระดับเริ่มต้นในทีมความยั่งยืน: ตำแหน่งอย่าง Officer หรือ Analyst เปิดรับอยู่บ่อยที่สุดในบริษัทขนาดกลางถึงใหญ่ เนื้องานคือเก็บข้อมูล ทำเอกสาร และประสานงานข้ามแผนก เป็นประตูที่ตรงที่สุดสำหรับคนที่เพิ่งจบหรือมีประสบการณ์ไม่เกินสามปี
- การย้ายจากงานเดิมภายในองค์กร: เส้นทางนี้ใช้เวลานานกว่าแต่ได้เปรียบเรื่องความเข้าใจธุรกิจและความสัมพันธ์กับคนในองค์กร ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้สมัครจากภายนอกสู้ไม่ได้
- บริษัทที่ปรึกษา: เหมาะกับคนที่อยากเห็นงานหลายรูปแบบในเวลาสั้น แต่ต้องยอมรับชั่วโมงทำงานที่ยาวและความกดดันเรื่องกำหนดส่ง
- องค์กรระหว่างประเทศและองค์กรไม่แสวงหากำไร: งานจะเน้นคุณค่าทางสังคมและโครงการพัฒนามากกว่ากำไร แต่กระบวนการรับคนใช้เวลานานและมีการคัดกรองหลายรอบ
แผน 5 ปี: แต่ละช่วงควรได้อะไร
การเติบโตในสายนี้แทบไม่ขึ้นกับอายุหรือจำนวนปีที่ทำงาน แต่ขึ้นกับว่าทำงานอะไรได้จริง ในแต่ละช่วงจึงควรโฟกัสให้ต่างกัน
ปีที่ 1-2: เรียนรู้ระบบและสร้างความเชื่อถือ
เป้าหมายคือทำให้คนอื่นในองค์กรรู้ว่าถ้ามีเรื่องข้อมูลความยั่งยืนแล้วส่งมาที่เรา งานจะไม่หาย ควรฝึกใช้เครื่องมือเก็บข้อมูลให้เป็น และเข้าใจว่าตัวเลขแต่ละตัวมาจากระบบใดขององค์กร
ปีที่ 3-4: รับผิดชอบหัวข้อเป็นของตัวเอง
เริ่มเป็นเจ้าภาพของงานหนึ่งเรื่อง เช่น การจัดทำคาร์บอนฟุตพริ้นท์ หรือการตอบแบบประเมินจากภายนอก ควรมีผลงานที่อธิบายได้ว่าดีขึ้นจากปีก่อนอย่างไร และเริ่มถ่ายทอดงานให้คนอื่นทำตามได้
ปีที่ 5-7: ขับเคลื่อนข้ามทีม
งานจะเปลี่ยนจากทำงานเองเป็นการวางแผนและประสานกับหัวหน้าฝ่ายอื่น ต้องเรียนรู้อ่านงบการเงินเบื้องต้นและเข้าใจว่าองค์กรตัดสินใจลงทุนอย่างไร เพราะเป็นภาษาที่ผู้บริหารใช้คุยกัน
ปีที่ 8 ขึ้นไป: วางทิศทางระดับองค์กร
บทบาทนี้คือการกำหนดว่าเรื่องใดควรทำก่อน ใช้ทรัพยากรเท่าใด และจะอธิบายผลต่อคณะกรรมการอย่างไร ทักษะที่ ที่ชัดเจน ในขั้นนี้คือการตัดสินใจในเรื่องที่ยังไม่มีข้อมูลครบ
ย้ายสายกลางทาง: สิ่งที่ต้องเตรียม
คนที่ทำงานมาแล้วหลายปีไม่จำเป็นต้องเริ่มจากตำแหน่งระดับล่างสุด สิ่งที่ต้องทำคือแปลงประสบการณ์เดิมให้เป็นภาษาของงานความยั่งยืน
- จากวิศวกรรมและงานโรงงาน: เล่าเรื่องความเข้าใจกระบวนการผลิต การจัดการของเสีย และกฎหมายสิ่งแวดล้อมที่ใช้จริง
- จากบัญชี การเงิน และตรวจสอบ: เล่าเรื่องการควบคุมข้อมูล การตรวจสอบที่มา และการทำงานกับผู้ตรวจสอบภายนอก
- จากจัดซื้อและซัพพลายเชน: เล่าเรื่องการประเมินผู้ขาย การเจรจา และการตามเอกสารจากคู่ค้า
- จากสื่อสารองค์กรและบุคคล: เล่าเรื่องการสื่อสารกับกลุ่มคนที่เข้าใจยาก และการเปลี่ยนเรื่องเทคนิคให้เข้าใจง่าย
ไม่ว่าจะมาจากสายใด หลักฐานที่ช่วยที่สุดคือตัวอย่างงานจริงหนึ่งชิ้นที่เราออกแบบวิธีเก็บข้อมูลเองและอธิบายที่มาได้ ตัวอย่างงานหนึ่งชิ้นมีน้ำหนักกว่าคำว่าเคยช่วยงานด้านความยั่งยืนในเรซูเม่
ช่วงค่าตอบแทนตามขั้น
ตัวเลขต่อไปนี้เป็นช่วงอ้างอิงจากประกาศงานในตลาดไทย ไม่ใช่ค่ามาตรฐานของทุกองค์กร เพราะขนาดบริษัท อุตสาหกรรม และความจำเป็นในการใช้ภาษาอังกฤษมีผลต่อค่าตอบแทนมาก
- ระดับเริ่มต้น (0-3 ปี): ประมาณ 25,000 - 60,000 บาทต่อเดือน
- ระดับอาวุโส (3-6 ปี): ประมาณ 50,000 - 90,000 บาทต่อเดือน
- ระดับผู้จัดการ: ประมาณ 80,000 - 130,000 บาทต่อเดือน
- ระดับหัวหน้าฝ่าย: เริ่มตั้งแต่ประมาณ 120,000 บาทต่อเดือนขึ้นไป
ในสายที่ปรึกษาและสายทวนสอบ โครงสร้างผลตอบแทนมักมีโบนัสผูกกับผลงานหรือจำนวนโครงการ จึงสูงกว่าในบางปี แต่ผันผวนกว่าเช่นกัน
ทักษะที่ต้องเพิ่มในแต่ละช่วง
- ช่วงเริ่มต้น: การใช้ตารางคำนวณ การทำรายงาน และการสื่อสารกับคนหลายแผนก
- ช่วงอาวุโส: ความลึกด้านมาตรฐาน การทวนสอบข้อมูลของตนเอง และการเขียนเชิงวิเคราะห์
- ช่วงผู้จัดการ: การวางแผนงบประมาณ การบริหารคน และการนำเสนอต่อผู้บริหาร
- ทุกช่วง: ภาษาอังกฤษ การอ่านกฎระเบียบล่าสุด และความสามารถในการสร้างระบบข้อมูลที่คนอื่นใช้ต่อได้
จุดที่คนมักพลาด
- รอให้พร้อมทั้งหมดก่อนสมัคร ทางที่ดีคือสมัครเมื่อมีหลักฐานสองสามชิ้นและค่อยต่อยอดจากการทำงานจริง
- มุ่งแต่จำชื่อมาตรฐาน แต่ตอบไม่ได้ว่าเคยทำอะไรกับมาตรฐานนั้น
- รับงานทุกอย่างโดยไม่กำหนดลำดับความสำคัญ ทำให้ผลงานกระจายและอธิบายผลลัพธ์ไม่ได้
- ไม่เก็บหลักฐานการทำงานไว้เลย เมื่อถึงเวลาสัมภาษณ์จึงไม่มีเรื่องเล่าที่เจาะจง
- มองข้ามงานข้ามแผนก ทั้งที่งานส่วนใหญ่สำเร็จหรือล่าช้าที่ขั้นตอนนี้เอง
คำถามที่พบบ่อย
จบใหม่ไม่มีประสบการณ์เลย ยังสมัครได้ไหม
ได้ ตำแหน่งระดับเริ่มต้นหลายแห่งรับผู้ที่เพิ่งจบถ้ามีหลักฐานว่าฝึกแก้ปัญหาข้อมูลมาแล้ว เช่น งานวิจัย การฝึกงาน หรือการคำนวณคาร์บอนของกิจการขนาดเล็ก
อายุมากแล้วเปลี่ยนสายจะสายเกินไปหรือไม่
ไม่สาย เพราะประสบการณ์จากสายเดิมเป็นสินค้าที่มีค่า แต่ต้องยอมรับว่าอาจเริ่มจากตำแหน่งที่ไม่สูงเท่าก่อนหน้าและต้องใช้เวลาเรียนรู้สักระยะ
ควรอยู่บริษัทเดียวหรือย้ายบ่อย
ไม่มีคำตอบเดียว หากอยู่ที่เดิมแล้วได้งานใหม่หรือขอบเขตที่กว้างขึ้นก็ยังเติบโตได้ แต่ถ้างานซ้ำเดิมหลายปี การย้ายไปที่ที่ท้าทายกว่าจะเร็วกว่า
มุมมองข้างหน้า
เส้นทางอาชีพสายนี้จะชัดเจนขึ้นเมื่อบริษัทเริ่มวัดผลความยั่งยืนเหมือนวัดผลงานธุรกิจ เมื่อถึงจุดนั้นการเติบโตจะขึ้นกับความสามารถในการเชื่อมงานความยั่งยืนเข้ากับตัวเลขขององค์กร ไม่ใช่การทำงานเอกสารเพียงอย่างเดียว
เริ่มสร้างหลักฐานตั้งแต่วันนี้ แล้วดูตำแหน่งที่ตรงกับขั้นของเราได้ที่ thaiesgjob.com และอ่านบทความที่เกี่ยวข้องอย่าง งาน ESG ในประเทศไทย และ งาน ESG สำหรับเด็กจบใหม่