← กลับหน้าแรก · บทความทั้งหมด

EUDR: กติกาใหม่ของ EU ที่ผู้ส่งออกไทยต้องรู้ และอาชีพที่กำลังมา

อัปเดตกันยายน 2569 · อ่านประมาณ 6 นาที

ในบทความนี้

EUDR คืออะไร และบังคับเมื่อไหร่

EU Deforestation Regulation (EUDR) คือกฎระเบียบของสหภาพยุโรปที่บังคับให้สินค้าที่วางตลาดใน EU ต้อง "ปราศจากการตัดไม้ทำลายป่า" (deforestation-free) — กล่าวคือต้องพิสูจน์ได้ว่าสินค้านั้นไม่ได้ผลิตบนพื้นที่ที่มีการตัดไม้ทำลายป่าหรือทำให้ป่าเสื่อมโทรม ตั้งแต่วันตัดขาด (cut-off date) วันที่ 31 ธันวาคม 2020 เป็นต้นมา

กฎนี้ผ่านความเห็นชอบในปี 2023 และเดิมมีผลปลายปี 2024 แต่ถูกเลื่อนมาแล้วสองครั้ง ล่าสุดตาม Regulation (EU) 2025/2650 (ธ.ค. 2025) กำหนดให้บริษัทขนาดใหญ่และกลางต้องปฏิบัติตามตั้งแต่วันที่ 30 ธันวาคม 2026 ส่วนวิสาหกิจขนาดเล็กและจิ๋ว (micro & small) มีเวลาเพิ่มถึง 30 มิถุนายน 2027

ใครคือ "ผู้วางสินค้าในตลาด EU"? ไม่ใช่แค่ผู้นำเข้าในยุโรป — ผู้ส่งออกและผู้ประกอบการไทยที่ส่งสินค้าเข้าข่ายไปยัง EU ก็อยู่ในสายซัพพลายเชนที่ต้องส่งข้อมูลและเอกสาร Due Diligence ให้ผู้นำเข้าเพื่อยื่นต่อหน่วยงาน EU เช่นกัน

สินค้าอะไรบ้างที่เข้าข่าย (รวมถึงของไทย)

7 กลุ่มสินค้าหลัก: ยางพารา ไม้ โกโก้ กาแฟ ปาล์มน้ำมัน ถั่วเหลือง และโค (รวมเนื้อและหนัง) — พร้อมผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องที่ผลิตจากสินค้าเหล่านี้ เช่น เฟอร์นิเจอร์ไม้ กระดาษ เยื่อกระดาษ ยางรถยนต์ ช็อกโกแลต ฯลฯ
ไทยเกี่ยวข้องโดยตรง: ไทยเป็นผู้ส่งออกยางธรรมชาติรายใหญ่อันดับ 1 ของโลก — ปี 2022 มีครัวเรือนปลูกยางราว 1.7 ล้านครัวเรือนบนพื้นที่ 21.9 ล้านไร่ (เกินครึ่งอยู่ในภาคใต้) และส่งออกสินค้ายางไป EU มูลค่า 1.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ งานวิจัยของ Krungsri Research ระบุว่าอุตสาหกรรมยางเป็นภาคที่ได้รับผลกระทบจาก EUDR หนักที่สุดในไทย
สินค้ายางที่กระทบมากสุด: ยางแผ่น/ยางแท่ง (TSR, RSS) ยางรถยนต์ และถุงมือยาง — ปี 2022 ไทยส่งออกยางธรรมชาติไป EU 654 ล้านดอลลาร์ (37.8% ของการส่งออกสินค้ายางทั้งหมด) ยางรถยนต์ไปยุโรป 625 ล้านดอลลาร์ ขณะที่ EU เป็นตลาดอันดับ 2–3 ของ TSR/RSS ไทย ส่วนไม้และผลิตภัณฑ์ไม้ไป EU มูลค่า 128 ล้านดอลลาร์ เป็นกลุ่มที่กระทบรองลงมา
จุดที่ยังต้องเตรียมตัวอีกมาก: แม้สวนยาง 18 จาก 22 ล้านไร่จะขึ้นทะเบียนกับการยางแห่งประเทศไทย (กยท.) แล้ว แต่พื้นที่ที่ได้การรับรอง FSC มีเพียง ~64,000 เฮกตาร์ (~400,000 ไร่ หรือราว 1.8% ของพื้นที่ปลูก) — เกษตรกรรายย่อยและโรงงานขนาดเล็กส่วนใหญ่ยังไม่มีหลักฐานพร้อมใช้ ขณะที่ กยท. กำลังพัฒนาระบบ GIS Rubber เพื่อตรวจพิสูจน์แหล่งที่มา

ข้อกำหนดที่ผู้ส่งออกต้องทำ: DDS และพิกัดแปลง

การประเมินความเสี่ยง (risk assessment) ตามขนาดพื้นที่ปลูก การปลูกแบบ monoculture ขนาดใหญ่ย่อมตรวจง่ายกว่าการรวมยางจากเกษตรกรรายย่อยหลายหมื่นแปลง — บริษัทที่เริ่มเก็บข้อมูลตั้งแต่ตอนนี้จึงได้เปรียบด้านต้นทุนและความต่อเนื่องทางการค้า

อาชีพ EUDR และงานซัพพลายเชนยั่งยืนในไทย

ทักษะที่ตลาดต้องการตอนนี้

ช่วงเงินเดือนอ้างอิงใกล้เคียงกับสาย ESG ทั่วไปที่เว็บไซต์นี้เคยสำรวจไว้: Officer/Analyst 25,000–60,000 บาท/เดือน, Specialist/Senior 50,000–90,000 บาท/เดือน และ Manager 80,000–130,000 บาท/เดือน โดยตำแหน่งที่ต้องใช้ทั้งความรู้กฎระเบียบและทักษะข้อมูลมักได้ค่าตอบแทนสูงกว่า

ติดตามตำแหน่งงานสายความยั่งยืน ซัพพลายเชน และ ESG ที่เปิดรับอยู่ได้ที่ thaiesgjob.com — เราเพิ่มงานใหม่ทุกสัปดาห์

English summary: The EU Deforestation Regulation (EUDR) requires products placed on the EU market to be deforestation-free after the 31 December 2020 cut-off. After two postponements (most recently Regulation (EU) 2025/2650), large and medium operators must comply from 30 December 2026, and micro/small businesses from 30 June 2027. Covered commodities — rubber, wood, cocoa, coffee, oil palm, soy and cattle plus derived goods — directly affect Thai exporters: Thailand is the world's largest natural rubber exporter, with ~1.7 million grower households on 21.9 million rai and rubber-good exports to the EU worth USD 1.7 billion in 2022, making rubber the hardest-hit industry under EUDR (Krungsri Research). Compliance means importers filing a Due Diligence Statement (DDS) in the EU's TRACES system, backed by plot-level geolocation data and records kept for at least five years; the EU Parliament rejected the proposed country risk-classification list on 9 July 2025, while a "no-risk" country category eases obligations for low-risk origins. This is fuelling demand for EUDR compliance officers, traceability/GIS data specialists, sustainable supply-chain managers, commodity leads and auditors — skills in GIS, supply-chain mapping, TRACES/DDS filing and basic ESG reporting are the ones employers are hiring for now.

แหล่งอ้างอิง

EUDR กับ CBAM ต่างกันอย่างไร และกระทบผู้ส่งออกไทยคนละแบบ

สองกฎนี้ถูกพูดถึงพร้อมกันบ่อยครั้งเพราะมาจากสหภาพยุโรปเหมือนกัน แต่แรงผลักดันและคำถามที่ต้องตอบต่างกันคนละเรื่อง ยิ่งเข้าใจความต่างเร็ว ยิ่งเตรียมข้อมูลได้ตรงจุด

EUDR เน้นที่มาของสินค้าเกษตรและป่าไม้ ว่ามาจากพื้นที่ที่ไม่มีการตัดไม้ทำลายป่าและถูกต้องตามกฎหมายในประเทศต้นทาง ส่วน CBAM เน้นปริมาณการปล่อยคาร์บอนที่ฝังอยู่ในตัวสินค้าอุตสาหกรรมหนัก เพื่อให้สินค้านำเข้าถูกคิดภาระคาร์บอนในระดับใกล้เคียงกับสินค้าที่ผลิตในสหภาพยุโรป

กำหนดการทั้งสองเรื่องเคยถูกเลื่อนและทบทวนหลายครั้ง จึงควรตรวจประกาศฉบับล่าสุดก่อนวางแผนลงทุนหรือเพิ่มพูนคน มิใช่ใช้ข้อมูลจากบทความเก่าเพียงอย่างเดียว

การจัดทำ Due Diligence Statement ทีละขั้น

คนที่ทำงานฝ่ายนี้มักต้องช่วยจัดทำเอกสารให้ครบ บันไดขั้นตอนต่อไปนี้เป็นลำดับที่ใช้ได้กับทั้งผู้ส่งออกและผู้รับซื้อที่ต้องขอข้อมูลจากคู่ค้าปลายน้ำ

  1. ระบุบทบาทของตนเองในห่วงโซ่: ทำความเข้าใจว่าตนเป็นผู้วางตลาด ผู้นำเข้า ผู้ค้าหรือผู้แปรรูปเพราะหน้าที่และระดับข้อมูลที่ต้องรับผิดชอบต่างกัน
  2. จำแนกแหล่งที่มาของวัตถุดิบ: แยกเป็นรายจังหวัด รายอำเภอ หรือรายกลุ่มผู้ผลิต เพื่อให้รู้ว่าจะเริ่มตามข้อมูลจากจุดใดก่อนเนื่องจากข้อมูลของเกษตรกรรายย่อยมักไม่พร้อมในคราวเดียว
  3. รวบรวมข้อมูลสามชั้น: ชนิดและปริมาณสินค้า ข้อมูลพิกัดหรือที่ตั้งของแหล่งผลิต และหลักฐานว่าการผลิตไม่ก่อการตัดไม้ทำลายป่าและเป็นไปตามกฎหมายท้องถิ่น
  4. ประเมินความเสี่ยง: พิจารณาทั้งปัจจัยด้านการมองจากดาวเทียม การเป็นพื้นที่ป่าหรือชุมชนในอดีต และความน่าเชื่อถือของเอกสารที่คู่ค้าส่งมา
  5. กำหนดมาตรการลดความเสี่ยง: ถ้าข้อมูลยังไม่ชัด ให้หาข้อมูลเพิ่ม ลงพื้นที่สุ่มตรวจ หรือเปลี่ยนผู้ขาย หากอธิบายไม่ได้ควรถอยตัวออกจากห่วงโซ่นั้นแทนการเสี่ยง
  6. จัดทำคำแถลงและอ้างอิงเลขที่: ยื่นผ่านระบบที่ EU กำหนด แล้วส่งเลขที่ให้คู่ค้าเพื่อนำไปใช้ต่อ และเก็บสำเนาเอกสารที่อ้างอิงไว้ให้ครบ
  7. ทบทวนซ้ำเมื่อปัจจัยเปลี่ยน: ถ้าผู้ขายรายใหม่เข้ามา พื้นที่เพาะปลููกขยาย หรือพบข่าวไฟป่าหรือการบุกรุกใหม่ ต้องประเมินความเสี่ยงและจัดทำข้อมูลชุดใหม่ตามรอบที่กำหนด

การเก็บพิกัดแปลงปลูกและระบบตรวจสอบย้อนกลับ

ส่วนที่ยากที่สุดของงานไม่ได้อยู่ที่การกรอกข้อมูล แต่คือการเชื่อมโยงระหว่างแปลงปลูกกับสินค้าที่ออกจากโรงงาน เพราะสินค้าอาจรวมจากแปลงหลายพันรายก่อนเข้ากระบวนการเดียว

เอกสารและมาตรฐานที่ช่วยลดภาระการพิสูจน์

เช็กลิสต์สำหรับผู้ประกอบการไทย (รวมผู้ประกอบการขนาดเล็ก)

ระดับงานและช่วงค่าตอบแทนสาย EUDR และซัพพลายเชนยั่งยืน

ตำแหน่งในสายนี้มักผูกกับกลุ่มสินค้าเกษตร สิ่งทอ และสินค้าอุปโภคที่ส่งออกไปยุโรป ช่วงค่าตอบแทนอ้างอิงจากประกาศงานในตลาดไทยมีดังนี้

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าเป็นผู้ส่งออกรายเล็กจะเริ่มจากอะไรก่อนดี

เริ่มจากการทราบก่อนว่าสินค้าตนอยู่ในขอบเขตหรือไม่ แล้วจัดลำดับคู่ค้าที่เสี่ยงต่อการถูกถามมากที่สุด การสื่อสารกับผู้ซื้อล่วงหน้ามักถูกกว่าการรอให้ผู้ซื้อขอข้อมูลแล้วจึงเริ่มเก็บ

ข้อมูลพิกัดจากเกษตรกรเชื่อถือได้แน่หรือ

เชื่อถือได้ในระดับที่ใช้อ้างอิงได้ แต่ควรบันทึกหลายแบบประกอบกัน ทั้งพิกัด ภาพถ่าย วันที่และผู้บันทึก การมีบันทึกหลายชั้นช่วยให้อธิบายที่มาได้เมื่อมีผู้สอบทานภายหลัง

งานนี้เป็นงานประจำหรือเป็นโครงการระยะสั้น

ชวงแรกเป็นงานโครงการเพราะต้องเร่งจัดระบบและเก็บข้อมูลให้ทันกำหนด แต่เมื่อระบบเข้าที่แล้ว งานจะกลายเป็นงานประจำทั้งการทบทวนข้อมูล การเพิ่มผู้ขายใหม่ และการรายงานผลให้ผู้บริหาร คนที่เข้าร่วมระยะแรกจึงมีโอกาสเติบโตสู่ตำแหน่งผู้ดูแลระบบสูง

มุมมองข้างหน้า

สิ่งที่เกิดขึ้นกับผู้ส่งออกไทยในช่วงนี้ไม่ใช่เพียงการปฏิบัติตามกฎใหม่ แต่คือการยกระดับคุณภาพข้อมูลของห่วงโซ่อุปทานทั้งหมด บริษัทที่ลงทุนกับระบบข้อมูลตอนนี้จะได้เปรียบทั้งเรื่องต้นทุนและความเร็วในอนาคต ตามที่ความต้องการของลูกค้าจะเข้มข้นขึ้น

สำหรับคนทำงาน ทักษะที่ทับซ้อนกันระหว่างกฎระเบียบ ข้อมูลพื้นที่ และการประสานงานกับคนหน้างาน เป็นทักษะที่หาได้ยาก เช่นเดียวกันกับความสามารถในการอธิบายข้อจำกัดของข้อมูลให้ผู้บริหารเข้าใจ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้สมัครควรพิสูจน์ให้เห็นในการสัมภาษณ์

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ คาร์บอนเครดิตในไทย และ ทักษะที่บริษัทต้องการ หรือดูตำแหน่งงานซัพพลายเชนยั่งยืนที่เปิดรับได้ที่ หน้าแรกของเว็บไซต์