อัปเดตกันยายน 2569 · อ่านประมาณ 7 นาที
สองคำนี้ถูกใช้แทนกันบ่อยมากในประกาศรับสมัครงานไทย แต่ความหมายและ "สิ่งที่ต้องรับผิดชอบ" ต่างกันชัดเจน CSR (Corporate Social Responsibility) คือแนวคิดที่องค์กรตอบแทนสังคมด้วยกิจกรรมหรือโครงการที่เลือกทำเอง เช่น การบริจาค ทุนการศึกษา กิจกรรมพนักงานไปปลูกป่า หรือโครงการช่วยชุมชนรอบโรงงาน งานลักษณะนี้วัดผลจากกิจกรรมที่เกิดขึ้นและภาพลักษณ์ขององค์กรเป็นหลัก
ส่วน ESG (Environmental, Social, Governance) คือกรอบการบริหารประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาลที่ผูกเข้ากับการดำเนินธุรกิจโดยตรง ตั้งแต่การตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การจัดการซัพพลายเชน ไปจนถึงโครงสร้างคณะกรรมการที่กำกับความเสี่ยงด้านภูมิอากาศ จุดต่างสำคัญคือ ESG ต้องมีตัวเลข มีระบบ และตรวจสอบได้ เพราะปลายทางคือการรายงานให้นักลงทุน ลูกค้า และหน่วยงานกำกับดูแลอ่าน
ในทางปฏิบัติ แผนก CSR มักอยู่ในสายงานสื่อสารองค์กรหรือสำนักงานใหญ่ ขณะที่ทีม ESG มักผูกกับสายวางแผนกลยุทธ์ การเงิน บัญชี หรือความยั่งยืนโดยตรง และรายงานต่อผู้บริหารระดับสูงหรือคณะกรรมการ เพราะข้อมูลที่ทำต้องเชื่อมกับความเสี่ยงและผลการดำเนินงานทางการเงิน
หลักฐานที่ชัดที่สุดอยู่ในตลาดทุนไทย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยประกาศผลการประเมินหุ้นยั่งยืน SET ESG Ratings ปี 2568 มีบริษัทจดทะเบียนผ่านเกณฑ์รวม 265 บริษัท เพิ่มขึ้นจาก 219 บริษัทในปีก่อนหน้า โดยแบ่งเป็นระดับ AAA 102 บริษัท, AA 80 บริษัท, A 67 บริษัท และ BBB 16 บริษัท คิดเป็นมูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาดรวมประมาณ 70% ของตลาด SET และ mai ทั้งหมด และปี 2568 นี้เป็นปีสุดท้ายของการประเมินรูปแบบเดิม ก่อนตลาดหลักทรัพย์ฯ จะเปลี่ยนไปใช้มาตรฐานสากล FTSE Russell ESG Scores ตั้งแต่ปี 2569 เป็นต้นไป
นอกจากนี้ตลาดหลักทรัพย์ฯ ยังระบุชัดว่าการประเมินนี้ทำให้บริษัทจดทะเบียนต้อง ย้ายจาก "การทำกิจกรรม CSR" มาสู่ "การผนวกความยั่งยืนเข้าไปในกระบวนการทางธุรกิจอย่างเป็นระบบ" และพบว่าคะแนนมิติสิ่งแวดล้อมปี 2568 สูงเกิน 80 คะแนนเป็นครั้งแรก เพราะบริษัทส่วนใหญ่หันมาตั้งเป้า Net Zero และกำหนดให้คณะกรรมการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านภูมิอากาศ ขณะที่จุดที่ยังอ่อนคือการเก็บข้อมูล Scope 3 การเชื่อมผลด้านความยั่งยืนกับตัวเลขทางการเงิน โดยเฉพาะบริษัทขนาดกลางและเล็ก
ผลรวมของสองเรื่องนี้คือ องค์กรไทยจำนวนมากที่เคยมีแค่ "แผนก CSR" กำลังต้องมีคนที่ทำหน้าที่เก็บข้อมูล ตรวจสอบความถูกต้อง และจัดทำรายงานความยั่งยืนได้จริง
ถ้าดูจากตำแหน่งที่เปิดรับบนเว็บไซต์ของเรา (ข้อมูล ณ กันยายน 2569 มีงานที่ยังเปิดรับ 66 ตำแหน่ง ในนั้นเป็นตำแหน่งที่มีคำว่า sustainability/ESG ในชื่อ 26 ตำแหน่ง และเป็นตำแหน่งที่มีเนื้องานด้าน CSR หรือชุมชนสัมพันธ์ราว 10 ตำแหน่ง) จะเห็นความต่างของ "หน้างาน" ชัดเจน
จะเห็นว่างาน CSR ยังจำเป็นและมีอยู่จริง แต่ทิศทางของตลาดกำลังต้องการคนที่ทำได้ทั้ง "งานกับคน" และ "งานกับข้อมูล" — ประกาศงานจำนวนมากในสองปีที่ผ่านมาเขียนความรับผิดชอบแบบผสม และใช้คำว่า ESG กำกับทั้งที่เนื้องานเดิมเป็นงานชุมชน
เรื่องค่าตอบแทนเป็นจุดที่ข้อมูลลวงมีมาก เพราะประกาศจำนวนมากไม่ระบุเงินเดือน จากประกาศบนเว็บไซต์ของเราเองที่มีการระบุตัวเลขชัดเจน มีตัวอย่างดังนี้
ตำแหน่งที่ต้องดูแลทั้งพอร์ตความยั่งยืนขององค์กร เช่น ผู้จัดการแผนกความยั่งยืนหรือหัวหน้าฝ่าย ESG มักอยู่ในช่วงเงินเดือนระดับผู้จัดการ ซึ่งขึ้นกับขนาดองค์กรและความรับผิดชอบด้านการรายงานเป็นหลัก
ถ้าถนัดการทำงานกับคนและพื้นที่ งาน CSR หรือ community relations เป็นประตูที่เหมาะและยังมีตำแหน่งเปิดรับสม่ำเสมอ โดยเฉพาะในโครงการก่อสร้าง โรงงาน และธุรกิจพลังงาน แต่ควรเสริมทักษะด้านมาตรฐานและข้อมูลเพื่อไม่ให้เส้นทางตัน — เพราะประกาศงานยุคใหม่เริ่มเขียนว่า CSR และ ESG ควบคู่กันตั้งแต่นามสกุลตำแหน่ง
ถ้าถนัดระบบ ตัวเลข และการอ่านข้อกำหนด งาน ESG/sustainability จะเปิดทางให้เติบโตได้ไกลกว่า และเป็นสายที่กำหนดการรายงานในไทยกำลังบังคับให้องค์กรต้องมีคนทำงานจริงในตำแหน่งนี้ — งานที่ไม่ต้องการวุฒิวิศวกรรมก็มี เช่น สายข้อมูลและการจัดทำรายงาน ซึ่งรับคนจากบัญชี เศรษฐศาสตร์ บริหารธุรกิจ หรือวิทยาศาสตร์ข้อมูล
ได้ และเป็นเส้นทางที่พบบ่อย วิธีที่ได้ผลคือต่อยอดจากงานที่ทำอยู่ให้กลายเป็นข้อมูลที่วัดผลได้ เช่น ถ้ารับผิดชอบกิจกรรมชุมชน ก็เริ่มเก็บตัวชี้วัดของโครงการและเชื่อมกับประเด็นสังคมที่องค์กรต้องรายงาน หรือขอเข้าไปช่วยรวบรวมข้อมูลสำหรับรายงานความยั่งยืนของบริษัทหนึ่งรอบ แล้วใช้ผลงานนั้นเป็นหลักฐานตอนสมัครงาน
ไม่ งานภาคสนามและความสัมพันธ์กับชุมชนยังจำเป็น โดยเฉพาะกับองค์กรที่มีโรงงานหรือโครงการในพื้นที่ เพราะการรายงานประเด็นสังคมและชุมชนต้องมีข้อมูลจากหน้างานจริง สิ่งที่เปลี่ยนคือตำแหน่งงานจะถูกเขียนให้รวมทั้งมิติกิจกรรมและมิติข้อมูลไว้ในคนเดียวหรือทีมเดียวมากขึ้น
เริ่มจากประเด็นที่ถูกถามบ่อยที่สุดจากคู่ค้าและลูกค้า ซึ่งมักเป็นข้อมูลพลังงานและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จากนั้นทำข้อมูลให้ตรวจสอบได้และเก็บให้ต่อเนื่อง เพราะจุดที่บริษัทขนาดกลางและเล็กถูกทักท้วงมากที่สุดคือความต่อเนื่องของข้อมูล ไม่ใช่ความซับซ้อนของรายงาน
คำว่า CSR กับ ESG จะยังถูกใช้ปนกันอีกหลายปี แต่ทิศทางของตลาดแรงงานชัดเจนขึ้นเรื่อย ๆ จากการประเมินหุ้นยั่งยืนที่ขยายจำนวนบริษัททุกปี ไปสู่การเปลี่ยนไปใช้มาตรฐานสากลในปี 2569 และการบังคับใช้มาตรฐานการเปิดเผยข้อมูลความยั่งยืนกับบริษัทจดทะเบียนไทย คนที่ได้เปรียบไม่ใช่คนที่จำนิยาม CSR กับ ESG ได้ แต่เป็นคนที่ทำให้ข้อมูลความยั่งยืนขององค์กร "ตรวจสอบได้"
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ESG Reporting ในไทย และ งาน ESG ในประเทศไทย: สายงาน เงินเดือน และวิธีเริ่มต้น หรือดูตำแหน่งงาน CSR และ ESG ที่เปิดรับอยู่ได้ที่ หน้าแรกของเว็บไซต์
English summary: CSR and ESG are used interchangeably in Thai job ads, but they are different jobs. CSR is voluntary corporate giving and community activity, measured by activities and reputation; ESG is a management framework covering environmental, social and governance risks that must be measured, audited and reported to investors, customers and regulators — usually sitting with strategy, finance or sustainability functions rather than communications. Thailand's market is moving that way fast: the Stock Exchange of Thailand's SET ESG Ratings for 2025 (announced December 2025) passed 265 listed companies, up from 219 a year earlier (AAA 102, AA 80, A 67, BBB 16, about 70% of combined SET and mai market capitalisation), and 2025 was the final year of that format before the exchange switches to FTSE Russell ESG Scores in 2026. The exchange explicitly describes the shift as companies moving from CSR activities to embedding sustainability into business processes, and cites Scope 3 data collection and linking sustainability performance to financials as the remaining weak points, especially for mid- and small-caps. Disclosure rules add pressure: IFRS S1/S2 is being adopted in Thailand starting with data year 2026 (reported 2027) for SET50 companies, extending to all listed companies by 2030 (reported 2031), with transition relief including a five-year Scope 3 exemption, while EU CSRD/CSDDD requirements push European customers to request data from Thai suppliers. Salary evidence from live Thai postings is still thin — a senior environmental officer role advertised THB 25,000–32,000/month (3–5 years' experience) and a contract environmental specialist role THB 30,000–45,000/month — and CSR/community roles mostly do not publish salary. Practical advice: CSR/community relations remains a valid entry point, especially in construction, manufacturing and energy, but adding standards and data skills is what keeps that path from plateauing.